แม่แจ่ม…ป่าที่เสื่อมโทรมแต่เปี่ยมศักยภาพ 

อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าทางธรรมชาติและวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ผืนป่าในพื้นที่บางส่วนประสบกับภาวะเสื่อมโทรมจากการใช้ประโยชน์เกินศักยภาพของธรรมชาติ เช่น การเกษตรเชิงเดี่ยว การบุกรุกพื้นที่สูง ฯลฯ

โครงการ “สร้างป่า สร้างรายได้” แก้ป่าก็ได้ ชุมชนก็อยู่ได้

“โครงการฟื้นฟูป่าในแม่แจ่ม” เกิดขึ้นจากแนวคิดที่จะฟื้นคืนสมดุลของระบบนิเวศไปพร้อมกับการยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมจากภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ตามแนวทางพระราชดำริของรัชกาลที่ 9

จุดเด่นของโครงการนี้คือ ไม่ได้มุ่งปลูกต้นไม้อย่างเดียว แต่ยัง ส่งเสริมอาชีพและรายได้แบบไม่ทำลายป่า เช่น

• การปลูกพืชท้องถิ่นที่ใช้ประโยชน์ได้จริง (ขิง ข่า กระเทียม ไม้ผล สมุนไพร)
• การส่งเสริมไม้เศรษฐกิจที่ไม่กระทบความหลากหลายทางชีวภาพ

“ป่าแม่แจ่มสร้างรายได้” จึงเป็นแนวทางผสานเศรษฐกิจกับสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง

ฟื้นฟูอย่างยั่งยืน ต้องเริ่มที่ความเข้าใจของคนในพื้นที่

การฟื้นฟูป่าไม่ใช่เรื่องของต้นไม้เท่านั้น แต่ต้องเริ่มจาก “คน” โครงการนี้จึงเน้นพัฒนาองค์ความรู้ผ่านการอบรม การเรียนรู้จากการลงมือทำจริง และการส่งต่อความรู้จากรุ่นสู่รุ่น

• เยาวชนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมอนุรักษ์
• ผู้นำชุมชนร่วมออกแบบการจัดการพื้นที่
• เกษตรกรได้รับการสนับสนุนด้านการผลิตและตลาด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโครงการนี้

โครงการนี้ดำเนินงานในพื้นที่ใดบ้าง?
ปัจจุบันดำเนินการครอบคลุมพื้นที่ป่าเสื่อมโทรมในหลายหมู่บ้านของอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นเกษตรกรในพื้นที่สูง

ชาวบ้านได้รับประโยชน์อย่างไร?
ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มขึ้นจากพืชที่ปลูกในระบบวนเกษตร ไม่ต้องบุกรุกป่าเพิ่ม ขณะเดียวกันก็มีส่วนร่วมในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติรอบตัว

โครงการมีผลลัพธ์ที่วัดได้หรือไม่?
จากข้อมูลของมูลนิธิฯ พบว่า มีการฟื้นฟูพื้นที่ป่าเสื่อมโทรมแล้วกว่า 1,000 ไร่ และมีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ชุมชนในพื้นที่ เพื่อขยายผลสู่หมู่บ้านใกล้เคียง

ต้นแบบการพัฒนาเพื่อทั้งป่าและคน

โครงการ “สร้างป่า สร้างรายได้” ที่แม่แจ่ม ไม่เพียงเป็นแบบอย่างของการฟื้นฟูป่าเสื่อมโทรม แต่ยังเป็นโมเดลที่ชี้ให้เห็นว่า การอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับธรรมชาติเป็นไปได้จริง หากมีกระบวนการที่ชุมชนมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์ร่วมกันอย่างเป็นธรรม

ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างป่าอย่างยั่งยืน
มูลนิธิไทยรักษ์ป่า สำนักงานกรุงเทพฯ

เบอร์ : 02-998-5000, 02-998-5999
Email : [email protected]
Facebook : มูลนิธิไทยรักษ์ป่า
Youtube : Thairakpa Foundation