เล่าภาพรวมเส้นทางการทำงาน 20 ปี เพื่อปกป้อง ป่าต้นน้ำ และระบบนิเวศของไทย

มูลนิธิไทยรักษ์ป่า ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานทุนเริ่มแรกจำนวน 10 ล้านบาท เพื่อใช้เป็นรากฐานในการดำเนินงานอนุรักษ์ ป่าต้นน้ำ ของประเทศไทย
ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา มูลนิธิฯ มุ่งมั่นทำงานบนพันธกิจสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่

• การอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าต้นน้ำ เพื่อรักษาสมดุลระบบนิเวศ
• การสร้างความเข้มแข็งแก่ชุมชนท้องถิ่น ภายใต้แนวคิด “คนอยู่ได้ ป่าอยู่ได้”
• การปลูกจิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมแก่เยาวชน ผ่านโรงเรียนและกิจกรรมหลากหลาย

ด้วยการผนึกกำลังของภาครัฐ เอกชน ชุมชน และองค์กรนานาชาติ มูลนิธิไทยรักษ์ป่าจึงเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อนการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำของไทยให้คงอยู่อย่างยั่งยืน

ย้อนรอยจุดเริ่มต้นแห่งความมุ่งมั่นของมูลนิธิไทยรักษ์ป่า ในภารกิจอนุรักษ์ป่าต้นน้ำที่เป็นดั่งหัวใจของธรรมชาติไทย ตลอดเวลากว่า 20 ปี ตั้งแต่ก้าวแรกในปี พ.ศ. 2545 มูลนิธิได้ทุ่มเทพัฒนาโครงการอนุรักษ์ที่สร้างผลกระทบเชิงบวกทั้งต่อทรัพยากรธรรมชาติและชุมชนในพื้นที่ทั่วประเทศ สัมผัสเรื่องราวความสำเร็จและบทเรียนแห่งการเติบโตที่ผลักดันให้ป่าต้นน้ำกลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง

เส้นทางงานอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ

เอ็กโก กรุ๊ป ทูลเกล้าฯ ถวายเงินต่อ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จำนวน 10 ล้านบาท และได้รับพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานให้เป็นทุนเริ่มแรกในการก่อตั้ง “มูลนิธิไทยรักษ์ป่า” จนได้รับใบอนุญาตจัดตั้งอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2545

เริ่มต้นโครงการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ณ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ที่มีความสำคัญทางระบบนิเวศ ความหลากหลายทางธรรมชาติ และเป็นป่าต้นน้ำที่สูงที่สุดของประเทศไทย

• ดำเนินโครงการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และเริ่มมีบทบาทในการสร้างเครือข่าย พร้อมกับสนับสนุนให้เกิดการบริหารจัดการทรัพยากรร่วมกันอย่างยั่งยืน
• เริ่มต้น “โครงการหมู่บ้านไทยรักษ์ป่า” ตามแนวทาง “คนอยู่ได้ ป่าอยู่ได้”
• เริ่มต้น “โครงการโรงเรียนไทยรักษ์ป่า” เพื่อปลูกจิตสำนึกอนุรักษ์ธรรมชาติให้กับเยาวชน
• พัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติกิ่วแม่ปาน ณ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นห้องเรียนธรรมชาติ สำหรับเรียนรู้คุณค่าและความสำคัญของป่าต้นน้ำ

• ดำเนินโครงการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสนับสนุนให้ชุมชนท้องถิ่นตระหนักถึงคุณค่าความสำคัญและการใช้ประโยชน์ผืนป่าอย่างสมดุล จนได้รับการประกาศเป็นองค์กรสาธารณกุศล ลำดับที่ 752 พร้อมขยายพื้นที่การดำเนินงานสู่ป่าต้นน้ำภาคใต้ จังหวัดนครศรีธรรมราช
• เริ่มต้น “โครงการหนึ่งป่าต้นน้ำ หนึ่งต้นกำเนิดพลังงาน”
• พัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติน้ำตกมณฑาธาร ณ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ป่าต้นน้ำใกล้เมือง

• ดำเนินงานสร้างเครือข่ายปลูกจิตสำนึกรักษ์ป่า และส่งเสริมการมีส่วนร่วมกับภาคียุทธศาสตร์ เกิดเป็นพลังร่วมในการปกป้องคุ้มครองผืนป่าให้คงอยู่อย่างยั่งยืน จนได้รับการรับรองเข้าร่วมเป็นสมาชิกองค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ประเทศไทย ลำดับที่ 8 พร้อมขยายพื้นที่การดำเนินงานอนุรักษ์สู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ณ ป่าต้นน้ำลำปะทาว จังหวัดชัยภูมิ
• พัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติน้ำตกกะโรม น้ำตกอ้ายเขียว และน้ำตกพรหมโลก ณ อุทยานแห่งชาติเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช
• ส่งเสริมจิตสำนึกเยาวชน ภายใต้กิจกรรมค่ายเด็กไทยรักษ์ป่ามณฑาธาร จังหวัดเชียงใหม่ และค่ายเด็กไทยรักษ์ป่า เขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช

เดินหน้างานอนุรักษ์ในพื้นที่ป่าต้นน้ำทั้ง 3 ภูมิภาค ร่วมกับภาคีเครือข่ายอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งขยายการดำเนินงานด้านการฟื้นฟูป่า ในจังหวัดเชี ยงใหม่และจังหวัดชัยภูมิ เพื่อครอบคลุมภารกิจ 3 ด้านด้วยกัน ได้แก่ ด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟู ด้านการสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายชุมชนและด้านการปลูกจิตสำนึกเยาวชนและประชาชน ด้วยความภาคภูมิใจต่อทุกภารกิจที่ได้มีส่วนร่วมรักษาสิ่งแวดล้อมและผืนป่าต้นน้ำของประเทศไทยให้เป็นสมบัติของแผ่นดินและเป็นอนาคตของลูกหลานไทยต่อไป

ตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา มูลนิธิไทยรักษ์ป่าได้สร้างผลลัพธ์เชิงบวกที่จับต้องได้ทั้งต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมไทย

• ฟื้นฟูป่าต้นน้ำแล้วกว่า 20,000 ไร่ ครอบคลุมภาคเหนือ ภาคใต้ และภาคอีสาน
• จัดตั้ง “หมู่บ้านไทยรักษ์ป่า” มากกว่า 30 หมู่บ้าน สร้างเครือข่ายชุมชนร่วมอนุรักษ์
• มีเยาวชนกว่า 50,000 คน ได้รับการปลูกฝังจิตสำนึกผ่านโครงการโรงเรียนไทยรักษ์ป่าและค่ายเยาวชน
• พัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติ เช่น กิ่วแม่ปาน ดอยอินทนนท์ และน้ำตกมณฑาธาร ให้เป็นห้องเรียนธรรมชาติกลางป่า
• ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ โดยการเป็นสมาชิก IUCN ประเทศไทย

ผลงานเหล่านี้สะท้อนถึงความสำเร็จที่เกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วน และเป็นแรงบันดาลใจในการก้าวต่อไปเพื่อปกป้องป่าต้นน้ำในอนาคต

A: มูลนิธิไทยรักษ์ป่าก่อตั้งขึ้นเมื่อใด?
Q: มูลนิธิไทยรักษ์ป่าก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานทุนเริ่มแรกจำนวน 10 ล้านบาท

A: วัตถุประสงค์หลักของมูลนิธิไทยรักษ์ป่าคืออะไร?
Q: เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูป่าต้นน้ำของประเทศไทย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น และปลูกจิตสำนึกในการรักษาสิ่งแวดล้อมให้แก่เยาวชนและประชาชน

A: มูลนิธิฯ ดำเนินงานในพื้นที่ใดบ้าง?
Q: ดำเนินงานครอบคลุมทั้ง 3 ภูมิภาค ได้แก่
ภาคเหนือ: เชียงใหม่ (ดอยอินทนนท์, ดอยสุเทพ)
ภาคใต้: นครศรีธรรมราช (เขาหลวง, น้ำตกกะโรม)
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: ชัยภูมิ (ลำปะทาว)

A: มูลนิธิฯ มีโครงการหรือกิจกรรมสำคัญอะไรบ้าง?
Q: มูลนิธิฯ ดำเนินโครงการหลากหลาย เช่น “โครงการหมู่บ้านไทยรักษ์ป่า” (ส่งเสริมคนอยู่ได้ ป่าอยู่ได้), “โครงการโรงเรียนไทยรักษ์ป่า” (ปลูกจิตสำนึกเยาวชน), “โครงการหนึ่งป่าต้นน้ำ หนึ่งต้นกำเนิดพลังงาน” และการพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติในอุทยานแห่งชาติต่างๆ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้

A: มีกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้เยาวชนหรือชุมชนเข้าร่วมไหม?
Q: มี เช่น โครงการโรงเรียนไทยรักษ์ป่า, ค่ายเด็กไทยรักษ์ป่า, เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และกิจกรรมอนุรักษ์ที่ร่วมกับชุมชนในแต่ละพื้นที่

A: มูลนิธิฯ ทำงานร่วมกับองค์กรหรือหน่วยงานใดบ้าง?
Q: มูลนิธิฯ ทำงานอย่างใกล้ชิดและสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับภาคียุทธศาสตร์หลากหลาย ทั้งภาครัฐ เช่น กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, ชุมชนท้องถิ่น, โรงเรียน, รวมถึงองค์กรระหว่างประเทศอย่าง IUCN เพื่อผนึกกำลังในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

A: สามารถร่วมสนับสนุนมูลนิธิหรือเข้าร่วมโครงการได้อย่างไร?
Q: ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้ทั้งในรูปแบบของอาสาสมัคร การบริจาค หรือการเป็นภาคีความร่วมมือ โดยสามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่อีเมล [email protected] หรือหมายเลขโทรศัพท์ 02-299-5999