:: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ Climate Change นับเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบไปทั่วทุกหย่อมหญ้า ไม่ว่าจะเป็นชุมชนเมือง ชุมชนนอกเมือง หรือแม้แต่ชุมชนที่อยู่อาศัยร่วมกับป่าก็ต่างได้รับผลและต้องเตรียมพร้อมรับมือด้วยกันทั้งสิ้น !

ที่มา : s o c i a l c u t, https://unsplash.com/
:: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ว่านี้ อาจส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของภาวะอากาศที่รุนแรง ได้แก่ ภาวะฝนแล้งหรือทิ้งช่วง และภาวะฝนตกหนัก ซึ่งก่อให้เกิดน้ำท่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณพื้นที่ราบริมแม่น้ำ ซึ่งมักจะใช้เป็นพื้นที่การเกษตรที่สำคัญ นำมาซึ่งภัยพิบัติเมื่อเกิดความเสียหายในวงกว้าง

ที่มา : Rod Long J, https://unsplash.com/
:: การเปลี่ยนแปลงปริมาณฝน การกระจายตัวของฝน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระหว่างช่วง ฤดูเพาะปลูก อีกทั้งการขยับเลื่อนของฤดูกาล จะมีผลโดยตรงต่อผลผลิตของพืชต่าง ๆ ซึ่งอาจแตกต่างกันไปตามความอ่อนไหวของพืชแต่ละชนิดที่มีต่อสภาพอากาศที่พืชนั้นๆ จะทนทานหรือเติบโตได้ ในภาคปศุสัตว์พบว่าส่งผลต่อคุณภาพและปริมาณอาหารสัตว์ที่เปลี่ยนแปลงไป เกิดภาวะความเครียดจากอากาศร้อน (Heat stress) ในสัตว์ และมีโรคระบาดเพิ่มมากขึ้น เช่นเดียวกันกับภาคประมงที่ได้รับผลกระทบต่อแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำและระบบนิเวศที่เปลี่ยนไปจากการกัดเซาะชายฝั่งและปรากฏการณ์ทะเลกรด

ที่มา : Josh Withers, https://unsplash.com/
:: จากรายงานข้อมูลพื้นที่ทางการเกษตรที่ได้รับความเสียหายจากภัยธรรมชาติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั้ง วาตภัย ภัยแล้ง และอุทุกภัย ระยะเวลา 24 ปี นับตั้งแต่ พ.ศ.2532 – 2555 พบว่า วาตภัยสร้างความเสียหายให้แก่พื้นที่ทางการเกษตรสูงประมาณ 100,000 ไร่ ในช่วง พ.ศ. 2552 – 2554 ในขณะที่ภัยแล้งสร้างความเสียหายต่อพื้นที่ทางการเกษตรสูงถึง 17 ล้านไร่ในช่วง พ.ศ. 2537 และภัยพิบัติจากอุทกภัยสร้างความเสียหายต่อพื้นที่การเกษตรในช่วง พ.ศ. 2544 คิดเป็นพื้นที่ประมาณ 29 ล้านไร่ และเกิดความเสียหายต่อพื้นที่ทางการเกษตรอย่างต่อเนื่องอีกครั้งในช่วง พ.ศ. 2553 – 2554 ประมาณ 10 ล้านไร่
:: ความเสียหายอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั้ง วาตภัย ภัยแล้งและอุทกภัย นำมาซึ่งมูลค่าความสูญเสียทั้งต่อชีวิต ทรัพย์สิน ที่อยู่อาศัย พื้นที่การเกษตร และอื่นๆ

ที่มา : https://pixabay.com/th/
:: ในประเทศไทยชุมชนท้องถิ่นส่วนใหญ่พึ่งพาเกษตรกรรม ระบบธรรมชาติ และทรัพยากรธรรมชาติในการดำรงชีพเป็นหลัก ข้อมูลสภาพภูมิอากาศ แบบแผนปริมาณน้ำฝน และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิกาศระดับชุมชน เป็นข้อมูลที่จำเป็นต่อการกำหนดมาตราการรับมือที่จะมีประสิทธิภาพ และสามารถช่วยบรรเทาผลกระทบได้จริง มาตรการการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จำเป็นที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนบูรณาการกับความรู้ท้องถิ่นเพื่อนำไปสู่การปรับใช้ให้เหมาะสมกับลักษณะพื้นที่ สภาพอากาศ ระบบนิเวศ และสภาพชุมชน

ภาพ : จิตรภณ ไข่คำ
:: ในการวิเคราะห์สถานการณ์ ออกแบบ และริเริ่มดำเนินการตามหลักการของการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศร่วมกันเพื่อกำหนดเป็นมาตราการรับมือของชุมชน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้ความสำคัญกับระบบนิเวศ รูปแบบวิธีการดำเนินการไม่ควรส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงและทำลายทรัพยากรธรรมชาติและระบบดั้งเดิม บทเรียนและความรู้จากการทำงานในพื้นที่นำร่องจะนำไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น และเพื่อเสนอแนะให้เกิดการสนับสนุนทางด้านนโยบายและการพัฒนาอย่างยั่งยืนต่อไป…

ภาพ : จิตรภณ ไข่คำ

————————————–

ภาพ : จิตรภณ ไข่คำ
เรื่อง : รัตน์กวี บุญเมฆ
ข้อมูล :
– สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. แผนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งชาติ. 135 หน้า.
– USAID Mekong ARCC (2013), Climate Change Impact and Adaptation Study: Summary November 2013