ดุสิต เจริญวนาสันติ หรือลุงเขียว เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์  ผู้ชำนาญการเดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ มีความรู้ในเรื่องแหล่งที่อยู่ อุปนิสัย ของสัตว์ป่าในพื้นที่อุทยานฯ และเป็นผู้ร่วมวิจัยความหลากหลายทางพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ในพื้นที่อุทยานฯ

เกิดบนดอยอินท์..ทำงานเพื่อดอยอินท์

ลุงเขียวกำลังจะเกษียณอายุในปีนี้ หลังจากทำงานที่อุทยานฯ มานานกว่า 20 ปี ด้วยความที่เป็นคนในพื้นที่ดอยอินทนนท์ตั้งแต่เกิด ทำให้ลุงเขียวมีความผูกพันกับพื้นที่นี้มาก งานมวลชนสัมพันธ์เป็นหน้าที่ที่ทำให้ลุงเขียวได้ร่วมทำงานกับชุมชนต่างๆ ในการสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องการอยู่ร่วมกับธรรมชาติ และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 

นอกจากนี้ ลุงเขียวยังรู้จักเส้นทางศึกษาธรรมชาติของดอยอินทนนท์เป็นอย่างดี รวมทั้งความโดดเด่นต่างๆ ทั้งพันธุ์พืช เช่น กล้วยไม้ต่างๆ กุหลาบพันปี รองเท้านารีอินทนนท์ กะเรกะร่อนอินทนนท์ ซึ่งเป็นกล้วยไม้หายากที่ใกล้สูญพันธุ์ ไพรชมพู เอื้องคำ และสัตว์ป่าหายากอย่าง กวางผา เป็นต้น 

ลุงเขียวทำหน้าที่ในการเป็นวิทยากรในค่ายสื่อความหมายธรรมชาติ เพื่อบอกเล่าถึงความงดงามของธรรมชาติเหล่านี้ให้แก่เยาวชน และจะย้ำเตือนว่า ดอยอินทนนท์เป็นป่าต้นน้ำที่ใหญ่ที่สุดและสูงที่สุดในประเทศไทย หล่อเลี้ยงคนทั้งประเทศ ซึ่งเป็นเหตุผลที่พวกเราทุกคนต้องช่วยกันอนุรักษ์ป่าผืนนี้ไว้

งานหลักคือการสร้างความเข้าใจระหว่างชุมชนและอุทยานฯ

ลุงเขียวเล่าว่า ช่วงแรก ๆ หน่วยงานอย่างอุทยานฯ จะถูกชาวบ้านเข้าใจผิดบ้าง แต่ลุงเขียวก็จะพยายามเข้าไปพูดคุยทำความเข้าใจกับชาวบ้าน ไปร่วมประชุมหมู่บ้านด้วย โดยจะพยายามชี้แจงว่า ที่ดอยอินทนนท์นี้มีหน่วยงานที่ทำงานร่วมกันหลายหน่วยทั้งอุทยานแห่งชาติ โครงการหลวง หน่วยต้นน้ำฯ เราจำเป็นต้องทำงานประสานกันรวมทั้งชุมชนด้วย 

“เราพยายามบอกว่า การอนุรักษ์คือการใช้เท่าที่จำเป็น และเราต้องช่วยกันดูแลป่า ไม่ทำลายป่า ใช้ทรัพยากรจากป่าเท่าที่จำเป็น และถ้ามีอะไรเกิดขึ้นคนรักษ์ป่าต้องมาปรึกษาหารือร่วมกัน” 

นอกจากนี้ ยังมีงานที่ทำร่วมกับไทยรักษ์ป่า เช่น การทำค่ายเยาวชน งานบวชป่า การทำทางเข้าหมู่บ้าน การทำป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ โดยเฉพาะเส้นทางกิ่วแม่ปานและอ่างกา เป็นเส้นทางที่ไทยรักษ์ป่ามาช่วยทำไว้ และได้ประโยชน์มากๆกับพื้นที่นี้ รวมถึงการอนุรักษ์พันธุ์ปลา การทำแนวกันไฟ เป็นต้น

เราต้องดูแลป่า  ไม่มีป่าก็ไม่มีน้ำ

ลุงเขียวเล่าว่า ดอยอินทนนท์เปลี่ยนแปลงไปค่อนข้างมากเมื่อเทียบกับอดีต เมื่อก่อนชุมชนรอบๆ นี้จะทำนา ทำไร่ แต่ตอนนี้มีโครงการหลวง มีการปลูกไม้ดอก ทำให้เริ่มมีการใช้สารเคมีเพิ่มขึ้นมากทั้งในแปลงดอกไม้และแปลงผัก ลุงเขียวก็จะมีหน้าที่ไปพูดคุยกับชาวบ้านว่า ควรจะลดการใช้สารเคมี เพราะอะไร และควรทำอย่างไร ซึ่งชาวบ้านก็เริ่มเข้าใจมากขึ้น 

นอกจากนี้ ลุงเขียวยังทำหน้าที่เดินทางไปตามโรงเรียนหลายแห่ง เพื่อบอกเล่าเรื่องราวการอนุรักษ์ป่าอยู่เสมอ เช่น นกเป็นนักปลูกป่า ซึ่งเด็กๆ ไม่เข้าใจว่า ในเมื่อนกไม่มีมือไม่มีขาเหมือนคนจะปลูกป่าได้อย่างไร ลุงเขียวก็จะอธิบายว่า เมื่อนกมากินเมล็ดพืช แล้วไปถ่ายมูลที่อื่น ทำให้พืชพันธุ์ไปงอกงามอยู่ตามที่ต่างๆ และบอกเล่าถึงความจำเป็นที่เราต้องอนุรักษ์ป่า เพราะถ้าไม่อนุรักษ์ป่าผืนนี้ไว้ เราก็อยู่ไม่ได้ เราต้องดูแลป่า ไม่มีป่าก็ไม่มีน้ำ และเราต้องดูแลต้นไม้ทุกต้นบนดอยนี้ 

“หลังเกษียณ ลุงก็จะกลับไปทำสวน ทำไร่และพักผ่อน แต่ก็จะยังคงอยู่ที่บ้านบนดอยอินทนนท์นี้แหละ ลุงทำงานมาหลายที่ แต่การทำงานกับอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์เป็นความภาคภูมิใจที่สุด เพราะได้ใช้ชีวิตอยู่กับธรรมชาติ ได้เรียนรู้หลายอย่าง เวลาเครียดๆ แค่เราไปเดินกิ่วแม่ปานก็สบายใจแล้ว ธรรมชาติมีความสำคัญกับมนุษย์มาก อยู่ป่าเหมือนเราได้อยู่บ้าน เรามีแต่ความสบายใจ มีแต่อากาศบริสุทธิ์ให้เราหายใจ“

#คนรักษ์ป่า #วิถีชุมชนคนอยู่ร่วมผืนป่า

#คุณค่าในความหลากหลายทางชีวภาพ #คุณค่าป่าต้นน้ำ