การระบาดของไวรัสโควิด-19 แพร่ระบาดไปทั่วโลกด้วยความรวดเร็วคร่าชีวิตประชากรหลายแสนคน และยังมีผู้ติดเชื้อ อีกนับล้าน แม้จะเป็นช่วงมรสุมหนักของมนุษย์ แต่กลับเกิดงานวิจัยมากมายจากเหล่านักวิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ ธรรมชาติจากนานาประเทศ ซึ่งชี้ให้เห็นตรงกันว่า การระบาดของโรคนั้นมีความเชื่อมโยงกับการทำลายธรรมชาติที่ผ่าน มา เป็นบทเรียนราคาแพงให้มนุษย์ได้เรียนรู้และตระหนักถึงผลกระทบจากพฤติกรรมของมนุษย์
_________
ข้อมูล : https://www.conservation.org/stories/impact-of-covid-19-on-nature

:: ธรรมชาติเกี่ยวอะไรกับการแพร่กระจายของไวรัส
ระบบนิเวศในธรรมชาติทำงานคล้ายกับร่างกายมนุษย์ เมื่อแข็งแรงและมีสุขภาพดี โอกาสที่จะเป็นแหล่งเพาะเชื้อก็แทบ จะไม่มี ในแง่นี้ การมีสุขภาพดีหมายถึง การมีพื้นที่ให้กับพืชและสัตว์หลากหลายสายพันธุ์อาศัยอยู่อย่างสมดุล แต่เมื่อ มนุษย์รุกล้ำพื้นที่ป่า มีการล่าและขายสัตว์ป่า พฤติกรรมเหล่านี้ กลับเปิดโอกาสให้มนุษย์ติดโรคจากสัตว์ได้ ทำให้มนุษย์ เพิ่มการสัมผัสกับสัตว์ป่าและอาจติดโรคจากพวกมันได้
.
สัตว์ป่าที่ถูกคุกคามจากการแสวงหาผลประโยชน์ของมนุษย์จนต้องสูญเสียที่อยู่อาศัยมีแนวโน้มที่จะเป็นแหล่งเพราะเชื้อ ของโรค
.
เพราะการรุกล้ำพื้นที่ป่า ไม่ว่าจะเป็นการตัดไม้ การทำเกษตร การทำเหมือง เท่ากับทำลายที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าให้ลด น้อยลง สัตว์เหล่านั้นก็จำเป็นต้องหาที่อยู่ใหม่โดยอาจย้ายไปในพื้นที่ที่จำกัดหรือแตกต่างจากเดิม ทำให้พวกมันมีแนว โน้มที่จะเครียดหรือป่วยมากขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น เกิดแนวโน้มที่สัตว์เหล่านั้นจะได้สัมผัสกับมนุษย์ หรือสัตว์เลี้ยงในบ้าน อาจ เป็นเหตุให้เกิดการแพร่กระจายของโรคจากสัตว์ป่าสู่คนได้ การวิจัยใหม่นี้จึงได้ชี้ให้เห็นว่า การระบาดของโรคที่เกิดจาก สัตว์อาจเกิดได้บ่อยขึ้นเนื่องจากมีการทำลายธรรมชาติที่เพิ่มขึ้น
_________
ภาพ : Unsplash

:: COVID-19 ส่งผลกระทบต่อธรรมชาติอย่างไร?
หลายคนอาจเข้าใจอย่างผิด ๆ ว่าในช่วงที่โควิด-19 ระบาด ธรรมชาตินั้นกำลัง “ฟื้นฟูตัวเอง” จากการโดนกระทำจาก มนุษย์ แต่กลับกัน พื้นที่ชนบทหลายแห่งต่างเจอกับปัญหาจากที่มาจากการใช้ที่ดิน การลักลอบล่าสัตว์ป่ามากขึ้น คน ตกงานหลายคนย้ายจากตัวเมืองกลับไปอยู่บ้านที่ชนบท สิ่งนี้ทำให้เกิดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติมากขึ้น และยังเพิ่ม ความเสี่ยงในการแพร่ระบาดของโควิด -19 ไปยังพื้นที่ในชนบทอีกด้วย
.
จากรายงานในต่างประเทศพบว่า สถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 ในเอเชีย, แอฟริกาและ ละตินอเมริกา พบผู้ บุกรุกพื้นที่ป่าเพิ่มขึ้น มีคนงานเหมืองและคนตัดไม้อย่างผิดกฎหมายรุกล้ำพื้นที่ของชนพื้นเมือง การกระทำเช่นนี้ ยังอาจ ทำให้ชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นเมืองห่างไกลมีโอกาสได้รับเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้ ไม่ใช่แค่นั้น แม้แต่พื้นที่ที่พึ่งพาการท่อง เที่ยวเป็นเศรษฐกิจหลักก็ต้องเผชิญกับปัญหาที่ทรัพยากรลดลงเนื่องจากการท่องเที่ยวที่หยุดชะงักส่งผลให้ผู้คนเริ่มกลับ ไปพึ่งพาการบริโภคเนื้อสัตว์ป่ามากขึ้นในแอฟริกา
.
ในช่วงเวลาเดียวกัน การขุดเหมืองทองคำและอัญมณีอย่างผิดกฎหมายในแถบละตินอเมริกาและแอฟริกาก็เพิ่มสูงขึ้น อย่างต่อเนื่อง เฉกเช่นเดียวกับราคาของพวกมัน โดยเกิดจากการที่พื้นที่ตรงนั้นไม่มีการคุ้มครองเพื่อเฝ้าระวังแล้ว

:: โควิด-19 กระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังไงบ้าง ?
จากมุมมองด้านสาธารณสุข วิกฤตการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศสามารถเพิ่มการแพร่กระจายของโรคบางชนิดที่ มีความซับซ้อนและยากที่จะรับมือ ฤดูกาลและอากาศเป็น 2 ปัจจัยสำคัญที่ควบคุมอัตราการแพร่ระบาดของไวรัสที่มนุษย์ สามารถติดเชื้อได้ เช่น ไข้หวัดใหญ่ แม้ว่าในตอนนี้นักวิทยาศาสตร์จะยังไม่สามารถรู้ได้ว่า สภาพภูมิอากาศที่ผิดปกติจะ ส่งผลกระทบต่อการแพร่กระจายของโควิด-19 ได้อย่างไร แต่จากการวิจัย อาจสามารถคาดการณ์ได้ว่า การที่อุณหภูมิ โลกสูงขึ้นอาจจะส่งผลต่อระยะเวลา, การแพร่กระจาย และความรุนแรงของโรคระบาดในอนาคต

:: บทเรียน ที่เราต้องลงมือแก้ไขตั้งแต่วันนี้
ไม่ว่าจะเป็นสุขภาพของมนุษย์หรือแม้แต่สภาวะทางเศรษฐกิจ ทั้ง 2 สิ่งล้วนเชื่อมโยงกับความเป็นอยู่ของโลกของเรา อย่างแยกแยกจากกันไม่ได้ ดังนั้น การดูแลรักษาธรรมชาติจึงเสมือนเป็นการดูแลตัวเองเช่นกัน

1. การอนุรักษ์ธรรมชาติ
โดยการรักษาสมดุลของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่ง ระบบนิเวศถูกออกแบบขึ้นมาเพื่อรักษาและปกป้อง สิ่งมีชีวิตในธรรมชาติให้มีความสมดุลระหว่างสายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต และโรคต่าง ๆ ได้เอง หากไม่มีมนุษย์เข้าไปรบกวน นั่นก้อคือ การปล่อยให้สัตว์ได้อยู่อาศัยตามแหล่งธรรมชาติและ ป้องกันการทำลายที่อยู่อาศัยของพวกมัน

2. ชะลอการตัดไม้ทำลายป่า
การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินเป็นสาเหตุอันดับ 1 ของการเกิดโรคใหม่ ๆ ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน และมีความเกี่ยวข้องกับ การแพร่กระจายของไวรัสจากสัตว์สู่คน ความเข้าใจผิด ๆ คือ การโค่นต้นไม้ไม่ใช่การกำจัดการเกิดไวรัสในธรรมชาติ กลับกันดันเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการแพร่กระจายของโรคอีกต่างหาก ดังนั้น การพยายามคงสภาพระบบนิเวศให้ดี จึงมี ส่วนช่วยให้ไวรัสที่อาศัยอยู่ในธรรมชาตไม่แพร่กระจายออกมา และลดโอกาสที่จะแพร่กระจายไปยังมนุษย์อีกด้วย

3. หยุดการค้าสัตว์ป่าอย่างผิดกฎหมาย
การลักลอบค้าสัตว์ป่าอย่างผิดกฎหมายอาจมีค่าตอบแทนสูงเป็นสิ่งจูงใจ แต่การกระทำเช่นนี้ก็ทำให้สัตว์หลายชีวิตถูก ขนส่งไปยังพื้นที่ที่มีประชากรสัตว์หนาแน่น ซึ่งนั่นถือเป็นการเพิ่มความเสี่ยงที่เชื้อโรคจะแพร่กระจายสู่มนุษย์ได้
______
ภาพ : Paul Rysz