ที่ที่มีต้นไม้เยอะๆ ท่ามกลางธรรมชาติ เรามักจะสัมผัสได้เสมอว่าที่ตรงนั้นทำให้เราเย็นสบายและสดชื้น หรือหากวันใดที่แดดร้อนๆ ท่ามกลางเมืองใหญ่ๆ การได้เจอร่มเงาของต้นไม้เพียงเล็กน้อยก็นับว่าเป็นความโชคดีอย่างหนึ่ง…

แต่จริงๆ แล้ว สิ่งที่เราได้จากป่าไม้มีมากมายและใกล้ตัวกว่านั้นมาก… เรานำไม้มาสร้างเป็นอาคารบ้านเรือนหรือผลิตภัณฑ์ต่างๆ หรือแม้กระทั่งเป็นยารักษาโรค ซึ่งสิ่งเหล่านี้ดูเหมือนเป็นเพียงประโยชน์ที่นำมาตอบสนองความต้องการของมนุษย์เท่านั้น… จนหลายคนอาจลืมไปว่า “ป่าไม้” มีคุณค่าและมีความสำคัญกับเราอย่างลึกซึ้ง

“ป่ า ต้ น น้ำ”

ป่าไม้เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธาร บางคนอาจไม่เข้าใจว่า “ป่า” กับ “น้ำ” จะเกี่ยวโยงกันได้อย่างไร? ในบริเวณพื้นที่ต้นน้ำลำธารซึ่งปกคลุมด้วยป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์ ต้นไม้ทุกชนิดจะมีบทบาทสำคัญต่อการช่วยอนุรักษ์น้ำ

ตั้งแต่เริ่มมีฝนตกลงมาในพื้นที่ป่า ความรุนแรงของฝนจะถูกสกัดกั้นด้วยเรือนยอดของต้นไม้และใบไม้ เป็นการช่วยป้องกันไม่ให้น้ำไหลกัดเซาะพังทลายผิวหน้าดินไปจนถึงขั้นทำให้ดินเสื่อมคุณภาพ โดยน้ำฝนจำนวนหนึ่งจะติดค้างอยู่บนใบไม้ เพื่อรอการคายระเหยกลับคืนสู่บรรยากาศหมุนเวียนสัมพันธ์กันเป็นวัฏจักร

“จาก ตา น้ำ สู่ ป ล า ย น้ำ”

น้ำอีกส่วนหนึ่งที่ไหลตามลำต้นและผ่านเรือนยอดลงสู่พื้นดิน รากของต้นไม้ที่มีขนาดน้อยใหญ่คละกันไปมา ทำให้ระบบรากใต้ผิวดินมีความหนาแน่นและหยั่งลึกลงไปในชั้นดิน น้ำฝนที่ซึมผ่านผิวดินลงมาจะเคลื่อนตัวไปตามช่องว่างระหว่างอนุภาคดินกับรากต้นไม้ลงไปเก็บไว้ในส่วนลึกของชั้นดินได้มากขึ้น น้ำส่วนใหญ่จึงถูกดินดูดซับไว้หมด โอกาสที่จะเกิดน้ำไหลบ่าหน้าผิวดินจึงมีน้อยมาก

เศษใบไม้ที่ร่วงหล่นทับถมกลายเป็นอินทรีย์วัตถุบนผิวหน้าดินก็จะคอยดูดซับน้ำไว้ ก่อนจะค่อยๆ ไหลซึมลงไปเก็บสะสมอยู่ตามช่องว่างของดิน เคลื่อนตัวลงสู่ลำธารแทนการไหลบ่าหน้าดิน แล้วไหลรวมกันออกสู่แม่น้ำน้อยใหญ่… ถือเป็นอ่างเก็บน้ำธรรมชาติที่คอยปลดปล่อยน้ำให้ใช้อย่างสม่ำเสมอเพื่อหล่อเลี้ยงสรรพชีวิตที่อยู่ปลายน้ำต่อไป

…“ป่ า” กับ “น้ำ” เกี่ยวโยงกันได้อย่างไร?

ลองเปิดก๊อกน้ำดูสิ… สายน้ำที่ไหลผ่านมือเราอย่างช้าๆ มีเรื่องราวของ “ป่า” อยู่ในนั้น !

———————————————-

เรื่อง : อนิตา ดาหลาย

แหล่งข้อมูล :

1) www.rmuti.ac.th/

2) ความสัมพันธ์ระหว่างป่าไม้ ดิน และน้ำในบริเวณต้นน้ำ, www.trueplookpanya.com

3) บทบาทของทรัพยากรป่าไม้กับปัญหาน้ำบ่าไหลหลาก-แผ่นดินถล่ม, www.dnp.go.th

รูปภาพ :

Jakob Owens, https://unsplash.com/